23 thg 10 2026
Căng thẳng không phải lúc nào cũng xấu. Một chút căng thẳng có thể giúp bạn tập trung, tràn đầy năng lượng và có khả năng đối mặt với những thử thách mới tại nơi làm việc. Chính điều đó giúp bạn tỉnh táo trong một bài thuyết trình hoặc cảnh giác để ngăn ngừa tai nạn hoặc những sai lầm tốn kém. Tuy nhiên, theo báo cáo Tình trạng Nơi làm việc Toàn cầu năm 2026 của Gallup , khoảng 40% nhân viên trên toàn thế giới cho biết họ cảm thấy rất căng thẳng vào ngày hôm trước. Tại Mỹ và Canada, con số này là 50%. Trong thế giới "mỗi cá nhân đều là trung tâm vũ trụ" ngày nay, những va chạm trong công việc ngày càng tăng có thể khiến bạn cảm thấy lo lắng, kiệt sức và quá tải. Tích lũy lại với sự cộng dồn từ những bất ổn tâm lý, vấn đề cá nhân, môi trường làm việc không nghỉ ngơi, hồi phục tạo ra hàng loạt hội chứng đang âm thầm kiểm soát bản thân bạn. Và khi căng thẳng kéo dài vượt quá khả năng đối phó của bạn, một kích ứng nhỏ có thể tạo ra cơn bùng phát dữ dội.
Rối loạn bùng nổ từng đợt (Intermittent Explosive Disorder (IED)) được đặc trưng bởi những cơn hung hăng bốc đồng hoặc những cơn bùng nổ lời nói lặp đi lặp lại, đột ngột, không tương xứng với tình huống. Những cơn này thường kéo dài dưới 30 phút và có thể bao gồm thiệt hại tài sản, đánh nhau hoặc tranh cãi gay gắt. Sau cơn bùng nổ, người bệnh thường cảm thấy hối hận, xấu hổ hoặc kiệt sức.
Những người làm việc trong môi trường áp lực cao có thể bị suy giảm khả năng điều hòa cảm xúc khi căng thẳng vượt quá khả năng đối phó của họ. Điều này có thể dẫn đến những cơn giận dữ đột ngột, dữ dội, dường như không có lý do hoặc quá mức so với nguyên nhân. Rối loạn điều hòa cảm xúc thường bắt nguồn từ những yêu cầu liên tục tại nơi làm việc, thiếu thời gian phục hồi và khó khăn trong việc áp dụng các chiến lược đối phó lành mạnh.
Rối loạn nhân cách ranh giới (Borderline Personality Disorder) Những người mắc chứng Rối loạn nhân cách ranh giới (BPD) gặp khó khăn trong việc điều chỉnh cảm xúc, đặc biệt là sự tức giận, và có thể phản ứng bằng cơn thịnh nộ dữ dội khi họ nhận thấy sự thờ ơ hoặc chỉ trích. Những thay đổi tâm trạng này có thể xảy ra nhanh chóng và dẫn đến xung đột giữa các cá nhân.
Rối loạn lưỡng cực (Bipolar Disorder) Trong giai đoạn hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ, tính cáu kỉnh và khả năng chịu đựng sự thất vọng thấp có thể biểu hiện thành cơn giận dữ tột độ. Những thay đổi tâm trạng này có thể kéo dài hàng tuần đến hàng tháng và làm ảnh hưởng đến công việc và các mối quan hệ.
Trầm cảm: Sự cáu kỉnh và tức giận dai dẳng có thể là một đặc điểm của các giai đoạn trầm cảm, cùng với năng lượng thấp, cảm giác tuyệt vọng và đôi khi có ý nghĩ tự làm hại bản thân.
Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD): Sự thất vọng từ những suy nghĩ xâm nhập hoặc các nghi lễ bị gián đoạn có thể gây ra cơn giận dữ bùng phát khi các hành vi cưỡng chế bị ngăn chặn hoặc gián đoạn.
Rối loạn thiếu chú ý/tăng động (ADHD) Sự bốc đồng và khó kiểm soát sự thất vọng có thể dẫn đến tức giận đột ngột, đặc biệt là khi thời hạn gấp rút hoặc môi trường hỗn loạn.
Xem thêm: Chủ nha khoa đánh khách hàng: Rối loạn bộc phát từng cơn và cách giảm stress
Khái niệm "Burn-out" - Kiệt sức nghề nghiệp đã tồn tại từ những năm 1974. Nhưng ngày nay, với sự xuất hiện của các thiết bị kỹ thuật số, công việc trở thành áp lực không thể rời bỏ. Bạn rất khó nghỉ ngơi hoàn toàn khi tin nhắn, email luôn được gửi đến thiết bị cá nhân của bạn. Bạn bị "xiềng xích" với internet 24/7. Khối lượng công việc kéo dài, việc phải đưa ra quyết định liên tục, thiếu ngủ và không thể nghỉ ngơi có thể làm suy yếu khả năng phục hồi và làm giảm ngưỡng tức giận.
Các yếu tố góp phần phổ biến bao gồm:
Phải đáp ứng công việc quá mức đi kèm kỳ vọng không thực tế của cá nhân cũng như của đội nhóm
Kiệt sức về mặt cảm xúc do luôn phải "gồng mình" thích nghi với xung quanh
Thiếu quyền tự chủ hoặc hỗ trợ hành chính, liên tục phải hoàn thành rất nhiều nhiệm vụ từ nhỏ đến lớn
Kém cân bằng giữa công việc và cuộc sống, sức khỏe suy mòn kể cả thể chất và tinh thần
Nếu cơn giận dữ cực độ tái diễn hoặc gây ra đau khổ:
Tìm kiếm sự đánh giá tâm thần để làm rõ chẩn đoán và loại trừ IED hoặc rối loạn tâm trạng/nhân cách. Tham gia các liệu pháp dựa trên bằng chứng (CBT để kiểm soát cơn giận; DBT để điều hòa cảm xúc).
Phát triển các phương pháp giảm căng thẳng: Thực hành chánh niệm như thiền, hít thở sâu, nghỉ ngơi có cấu trúc, nhóm hỗ trợ đồng đẳng.
Nâng cao chất lượng giấc ngủ buổi tối. Có các giấc nghỉ ngắn 30 phút hàng ngày. Giảm thời gian sử dụng điện thoại và lướt mạng xã hội.
Nâng cao chất lượng dinh dưỡng, rèn luyện thể chất. Sử dụng các loại TPBS, Adaptogen hợp lý để hỗ trợ quản lý căng thẳng, tăng chất lượng giấc ngủ.
Tránh quan liêu và làm phẳng bộ máy tổ chức để mọi người có sự hỗ trợ, gắn kết tốt hơn.
Các kỹ thuật quản lý cơn giận tiên tiến: phản hồi sinh học, thư giãn cơ tiến triển và đào tạo giao tiếp quyết đoán.